మిషెల్ సెర్ వ్యాఖ్యానం : కొత్త టెక్నాలజీలు – సాంస్కృతిక, సంజ్ఞాన విప్లవాలు (1 : కాలం)

నేను పనిచేస్తున్న పరిశోధనా సంస్థ (INRIA) 40వ వార్షికోత్సవ సభలు డిసెంబరులో జరిగాయి. కార్యక్రమంలో భాగంగా పలువురు శాస్త్రవేత్తలు, రాజనీతిజ్ఞులు, తత్వవేత్తలు కంప్యూటరు పరిజ్ఞానానికి సంబంధించిన వివిధ విషయాలపై ప్రసంగించారు. వారిలో మిషెల్ సెర్ అన్న తత్వవేత్త చేసిన ప్రసంగం అందరినీ ఆకట్టుకుంది. ఫ్రెంచి మూలం నుండి తెలుగులోకి అనువదించడానికి ఇది నా ప్రయత్నం.

ప్రసంగీకుడని ప్రవేశపెట్టింది INRIA లో ప్రధాన – పరిశోధనా మరియు పరిజ్ఞాన నిరోహణా – నిర్దేశకునిగా పనిచేస్తున్న మాలిక్ ఘాలిబ్.

మాలిక్ ఘాలిబ్

మిషెల్ సెర్ ను ప్రవేశపెట్టడం నాకు గొప్ప గౌరవం. మాట ఆయనకు అందించే ముందు, నేను చెప్పదలుచుకుంటున్నాను – విజ్ఞాన శాస్త్రములలో నా ఉత్సుకతను ఎంతో పెంపొందించినవి మిషెల్ సెర్ రచనలు. ఈయన యొక్క ఉత్సాహభరితమైన దార్శనికత్వం నాకు చాలా తీపి. ఇది మనం నడుపుతున్న శాస్త్రీయ ప్రవృత్తికి చాలా అవసరం అని నా అభిప్రాయం. ఈయన మంత్రానికి అనుగుణంగానే, “జనులలో కొందరు సాంస్కృతికులు, మిగిలన జనులు సంస్కారం లేని శాస్త్రవేత్తలు” గా ఉండబోవకుందుకు మన సంస్థ ఇథోవిధంగా శాస్త్రీయ పరిజ్ఞాన ప్రచారణకు కృషిచేస్తోంది. ఇక్కడ మనం నమ్మదగ్గ విషయం ఏమిటంటే “ఒక సంస్కృతి అనేది విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని వీడి ప్రత్యేక అస్థిత్వంతో ఉండలేదు” అని. మిషెల్ సెర్ ప్రసంగం మనకి ఈ విషయం మరింత భేషుగ్గా అవగాహన చేసుకునేందుకు ఉపకరిస్తుంది అని నా మెప్పు.

మిషెల్ సెర్

స్కూలులో చదువుకునేటప్పుడు సంవత్సరానికి ప్రతీసారి “తిరగబెట్టే” ఒకరోజు వచ్చేది, ఎప్పుడైతే స్కూలులోని బుడతలు పెద్దవాళ్ళని “బుడతలకింద” మార్చివేస్తారో. కానీ, ఈ తిరగమోత ఎప్పుడూ కూడా క్లాసులోని అతి-మొద్దు-అబ్బాయి క్లాసులోని మేటివారికి, మాష్టారికే గణితము, శాస్త్రాలూ తెలియజెప్పేటట్లు తీసుకురాలేదు. ప్రియమైన మిత్రులారా, ఆ రోజు చివరికి ఇప్పుడు వచ్చేసింది. నా దేశంలోని అత్యున్నత శాస్త్రవేత్తలకి కొత్త టెక్నాలజీల గురించి, ఈ వయసులో, నేను మాట్లాడవలసి వస్తుంది అని నేనెప్పుడూ ఊహించలేదు. కనుక ఈ గంటసేపు ఒక చేదైన అనుభవం మీరు తెచ్చుకోబోతున్నారు.

నాకు ఒక్క ప్రాణి తెలియదు, దేన్నైతో మనమది సమాచారాన్ని కూర్చి, పరిమార్చి, ప్రసరించి, సేకరిస్తుంది అని చెప్పలేమో ! చతుర్విధమైన ఈ లక్షణం ప్రాణులలో ఎంత స్వయం సాధారణమంటే, “జీవమంటే ఈ లక్షణమే” అని నిర్వచించడానికి మనం ప్రేరేపింపబడవచ్చు. కానీ, ప్రత్యుదాహరణ కింద, ప్రపంచంలోని ఏ వస్తువు నాకు తెలియదు – దేన్నైతో మనమది సమాచారాన్ని కూర్చి, పరిమార్చి, ప్రసరించి, సేకరిస్తుంది అని చెప్పలేమో ! చతుర్విధమైన ఈ లక్షణం ప్రపంచంలోని ప్రతి వస్తువులోని స్వయం సాధారణం – జీవులలోను, నిర్జీవులలోను. మన “దృఢ” విజ్ఞాన శాస్త్రాలు ఏవైతో మునుపు బలము, శక్తి అని మాట్లాడేవో, ఇటీవలనే మాట్లాడుతున్నాయి, వేటినైతో మనం “మృధువు”లని పిలవవచ్చో. ఇది చెప్పిన తరువాత, మరి చెప్పవలసినది, నాకు ఒక మానవ కూటమి తెలియదు, దేన్నైతో మనమది సమాచారాన్ని కూర్చి, పరిమార్చి, ప్రసరించి, సేకరిస్తుంది అని చెప్పలేమో ! కనుక, ఇది ఒక పరిసాధారణమైన లక్షణం – సామాజిక శాస్త్రాలలోను, “దృఢ” శాస్త్రాలలోను. ఎంత సాధారణమంటే, ఒక రోజు మనం సమాచారాన్ని కూర్చి, పరిమార్చి, ప్రసరించి, సేకరించే ఒక పనిముట్టుని కనిపెట్టామో – ఇక్కడ నేను కంప్యూటరుని సూచిస్తున్నాను – మనమొక విశ్వవ్యాపితమైన పనిముట్టుని కనిపెట్టాము. ఇది విశ్వవ్యాపితమైనది ఎందుకంటే విశ్వంలోని ప్రతి వస్తువు యొక్క ధర్మముని ఇది అనుకరిస్తుంది గనుక.

సాంస్కృతిక లేదా సంజ్ఞాన విప్లవం అన్నింటికన్నా ముందు ఒక వ్యవహారిక మార్పు. మునుపు, ఒక కొట్టంలో నేను కాలిడగానే, బయటి గమనింపుతోటే ఒక వ్యక్తియొక్క వృత్తిని గుర్తించగలిగేవాడిని. ఉదాహరణకు, ఒక తోలు తొడుగు వేసుకుని ఉలితో సమ్మెటపై కొడుతున్న ఒక వ్యక్తిని నేను చూస్తే, అతడు ఒక కొమ్మరి అని నేను కనితెచ్చేవాడిని. ఈనాడు, నేనెక్కడికివెళ్ళినా కంప్యూటరు తెరపై వాలి ఉండి పనిచేస్తున్న వ్యక్తి కనపడుతున్నాడు. వృత్తులను మునుపటిలా విడమర్చడం ఇక నాకు కాని పని. ఈ విశ్వవ్యాపనీయత మనమందరం గుర్తించగలిగే మెట్టుపై ఉంది. వృత్తులపై వ్యవహారిక పరిణామాన్ని మోపినట్టే, ఈ విప్లవం భాషలపై సాంస్కృతిక పరిణామాన్ని మోపుతోంది. ఏవిధంగానంటే, అకాదెమీ ఫ్రాన్సేజి వారి పురాతన నిఘంటువులకు వారి సరికొత్త నిఘంటువుకు మధ్య బేధం 20,000 పదాల దరిలో ఉంది. ఇటువంటి తేడా ఎప్పుడూ, ఏ భాషలోనూ అస్థించలేదు. ఈ పదాలలో పెక్కుభాగం వృత్తి సంబంధిత పదాలు మరియూ శాస్త్రీయ పదాలు.

మీ ముందు నేను మూడు విధాలుగా ఈ విప్లవంపై సమాలోచిస్తాను. మొదట దీనిని కాలంలో వర్ణించి, తరువాత తలంలో వర్ణించి, చివరగా ఈ కొత్త టెక్నాలజీలని ఉపయోగిస్తున్న వ్యక్తులపై దాని ప్రభావాన్ని వర్ణిస్తాను.

కాలం (1)

నేను సమాచారం యొక్క చతుర్విధమైన లక్షణం గురించి మాట్లాడినప్పుడు ఆధారం మరియు సందేశం మధ్య గల లంకె నా దృష్టిలో ఉండినది. ఈ లంకెకి ఒక చరిత్ర ఉంది, మీరు నాతో కలిసి అది గమనించవలసినదని కోరుతున్నాను.

వాచ్య దశలో (నిర్వచణ భాషా శాస్త్రం ప్రకారం తీసుకొనబడినది, ఫ్రాయిడ్ యొక్క మనస్తత్వ విశ్లేషణా శాస్త్రం ప్రకారం కాదు) మనిషి యొక్క మెదడు, అతని శరీరం ఆధారంగా వర్తించాయి. సమాచారం యొక్క కూర్పు శరీరానికి, పరిమార్పు జ్ఞప్తికి, ప్రసరింపు గాత్రానికి సరికుదిరాయి.

క్రీస్తు పూర్వం మొదటి సహస్రాబ్ది వరకూ మనం ముందుకి పయనించి వస్తే, వ్రాతకి సంబంధించి ఒక విప్లవం జనించడం చూస్తాం.జంతుచర్మంపై, తాళపత్రంపై, లేదా ప్యాపిరస్ పత్రాలపై – వ్రాత అనేది మనిషి శరీరానికి బయలుగా సమాచారానికి అస్థించిన మొట్టమొదటి ఆధారం. ఇప్పుడు, ఆధారం-సందేశం మధ్యగల లంకె పరివర్తనకి లోనైన ఈ ఘడియనుండి, మన నాగరికతలో సమస్తమూ చలించాయి. వ్రాత రావడంతో పలువిధములైన సంచలనాలను తెచ్చిపెట్టింది.

  • నగరాలయొక్క సంఘటితం సాధ్యమయ్యింది, లిఖించబడిన న్యాయశాసనం క్షేమమా అని. ఇది రాజ్యం యొక్క ఆవిష్కరణకి నాంది పలికింది.
  • డబ్బు కనిపెట్టబడింది. డబ్బు అనగా ఒక కంచు లేదా రాగి ఆధారంపై ఒక ఖచ్చితమైన విలువ యొక్క వ్రాత. ఇది ఇచ్చిమార్పిడుల బాదరబందీలకి తెరదించి, వాణిజ్యం యొక్క సౌలభ్యాన్ని తెరిచింది.
  • రేఖగణితం (జ్యామితి) యొక్క కనిపెట్టుక వ్రాతకి పుత్రిక వంటిది.
  • గ్రంథములపై ఆధారపడు ఏకేశ్వరోపాసక మతాల కనిపెట్టుక (తోరా, క్రైస్తవ త్యాగుల రచనలు, ఖురాను) బహుళేశ్వరోపాసక మతాల ప్రపంచంలో ఒక ఉరుముపాటు వలే ధ్వనించింది.
  • చివరగా, విద్యాబోధన కూడా వ్రాతకి ఒక పుత్రిక మాత్రమే. ఎందుకంటే, ప్రతి గురువు ఇప్పటినుండి తన అందుబాటులో మిక్కిలి గ్రంథములు కలిగియుండి, తానుగా అన్ని అంశాలను బట్టీయం చెయ్యవలిసిన అవసరం నుండి విడబడ్డాడు. అందువలన, తన శిష్యులకు బహువిధములైన అంశాలను బోధించగలిగాడు.

ఈ పరివ్యాప్తి యొక్క సంపూర్ణతని వినియోగించి చూస్తే, మీరు మన నాగరికత మొత్తం వ్రాతకి పుత్రికగా జన్మించిందని అర్థం చేసుకోగలరు. ఈ విప్లవం యొక్క పరివ్యాప్తి అద్వితీయమైనది.

ఇది ఎంత స్థిరమైనది, ప్రథానమైనది అంటే ఇటువంటి మరో విప్లవం మరో రెండువేల సంవత్సరాల పిదప మాత్రమే ఆవిష్కృతమయ్యిందని నేను చెప్పబోతున్నాను. 15వ శతాబ్దిలో ముద్రణాయంత్రం కనిపెట్టబడినప్పుడు, ఈ తృటి నుండి, ఈ రెండవ టెక్నాలజీకి సంబంధించిన విప్లవం, నేను చిత్రించిన పరివ్యాప్తిలో, యధాత్తుగా మొదటిదానినే అనుసరించింది. వెనిస్ నగరం ఈ యుగంలో ఒక ప్రాపంచిక నగరంగా రూపొందింది. అనేకమైన మార్పులు కొత్తగా ఈ యుగంలోకి నడివచ్చాయి.

  • చెక్కు, బ్యాంకు మొదలైన కనిపెట్టుకలతో ధనంతో నమ్మకస్త్వం ఎలాంటిదో కోడీకరింపబడగా, వాణిజ్యం మొత్తం పునరావిష్కృతమయ్యింది.
  • పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థ ఈ యుగంలోనే జన్మించింది.
  • అతి ముఖ్యంగా, ముద్రణాంగం ఆధునిక విజ్ఞాన శాస్త్రానికి, అనగా ప్రయోగ నిర్ధారిత విజ్ఞాన శాస్త్రానికి, జన్మనిచ్చింది. వ్రాతకి పుత్రికయైన, గ్రీకుల యొక్క అశరీర విజ్ఞాన శాస్త్రం ఇదిక ఎంతమాత్రమూ కాదు.
  • వెనుచూపుగా, మనం మతరంగంలో ఒక అసమాన్యమైన చిచ్చుని గమనించవచ్చు. “చేతిలో బైబిలు ఉండగా ప్రతి మనిషీ పోపుకి సమానుడే”, అంటూ లూథర్ క్రైస్తవంలో పునరాకృతి ఉద్యమాన్ని మొదలుపెట్టాడు. ముద్రింపబడిన బైబిలు ప్రతీఒక్కని అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఇది అతనికి ఒక సంఘటిత మత పెద్దరికం వైపు పరిచూడవలసిన అవసరం మాంపి, స్వేచ్ఛగా ఉండగల్పింది.
  • ఇదే విధమైన స్వేచ్ఛ రాజకీయ రంగంలోని వర్ణక్రమంపై ప్రశ్నలకి పురిగొల్పి, ఆధునిక తాత్పర్యం ప్రకారం ప్రజాస్వామ్యానికి నాంది పలికింది.

కనుక, ఆధారం-సందేశం లంకెకి సంబంధించిన రెండవ విప్లవంలో మనం మరొకసారి సంస్కృతి, నాగరికత సాంతంలో ఒక పరిపూర్ణమైన పరివర్తనని రుచిచూసాము.

నా అనుమితి బహుసుళువుగా బయటపడుతుంది. మనం ఆధారం-సందేశం మధ్యగల అదే లంకెపై మోపుతున్న మరో విప్లవానికి సమకాలికులుగా ఉండినట్లైతే, మన సంస్కృతి-నాగరికత ఇదేవిధమైన అతావితలమైన పునరాకృతికి లోనుకావడం చూడబోతున్నాము.

  • ప్రపంచీకరణ మన ముందుకి వడి వడిగా నడచి వస్తోంది.
  • చంచలాత్మక ధనం (ఏ.టి.యెం, ఇంటెర్నెట్టు కొనుగోలు) డబ్బు మరియు వాణిజ్యంలో ఒక సంపూర్ణమైన మార్పుని తెచ్చిపెట్టింది.
  • విజ్ఞాన శాస్త్ర విప్లవం ఆఘమేఘాలపై విరుచుకుపడుతోంది. కళాశాలలో ఒక ఆచార్యుడు ఈరోజు ఉపదేశించే అంశాలలో 70% అతడు తానుగా విద్యాలయ తరగతులలో నేర్చుకోనివే.
  • ఈ పరిస్థితిలో విద్యాబోధనలోని చిచ్చుని నియంత్రించడం బహు కష్టంగా మారింది.
  • ఇక మతరంగంలో ప్రస్తుతమున్న చిచ్చును వర్ణించడం నాకు అవసరం అనిపించడం లేదు. ఎందుకనగా, గత పదేళ్ళుగా పత్రికలన్నీ దీని గురించే మాట్లాడుతున్నాయి.

మనం జీవిస్తున్న ప్రపంచం దాని అతలావితలంలో ముందు నేను వివరించిన రెండు విప్లవాలకి పోలి ఉంది. ఈ మూడు విప్లవాలలోను బయటకి వచ్చే పరిణామాల పరివ్యాప్తి ఒకేవిధంగా ఉంటుంది.

పాఠశాలలో మనం గొప్ప విప్లవాలన్నీ “దృఢ” మార్పులకి సంబంధించినవి అని నేర్చుకున్నాము. మచ్చుకి, ఆర్థిక, పారిశ్రామిక విప్లవాలను గాలిమరలు, ఆవిరి యంత్రాలు తెచ్చి పెట్టాయని చదువుకున్నాము. కానీ, “మృధు” విప్లవాల వల్ల తెచ్చిపడిన మార్పులతో పోలిక చూస్తే, “దృఢ” విప్లవాలు అసందర్భమైన పిల్లకోళ్ళ వంటివి. ఎప్పుడైతో సమాచారానికి సంబంధించిన విప్లవాలు వచ్చాయో, నాగరికతలు అతలావితలమయ్యి ఒక నూతనమైన పద్ధతిలో తిరిగి రూపొందించబడ్డాయి.

ప్రస్తుతం ఎంతటి అసమాన్యమైన కొత్తదనమున్న కాలంలో మనం పయనిస్తున్నామో, బహుశా మనకి అవగతం లేదు.

ప్రకటనలు

One response to “మిషెల్ సెర్ వ్యాఖ్యానం : కొత్త టెక్నాలజీలు – సాంస్కృతిక, సంజ్ఞాన విప్లవాలు (1 : కాలం)

  1. పింగుబ్యాకు: మన తరం ఆలోచించవలసిన ప్రశ్నలు « తేట తెలుగు - తేనె వంటి తెలుగు

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s